درکوههای ارتیمان حیواناتی مثل گرگ بز کوهی-میش-کبک-عقابهای بزرگ شاهین-کفتارو غیره پیدا میشود.در فصل مهاجرت حیواناتی مثل بزکوهی ومیش در کوههای ارتیمان زیاد پیدا میشود.درزمستان شکار کبک زیاد است چون به طور دسته جمعی حرکت میکنند شکار انها راحت است.در این کوهها گیاهان دارویی مثل پونه.کنگر.تره کوهی.تیغ دوراغ.و گیاهان دارویی دیگری نیز پیدامیشود.در ابتدای بهار عشایرگوسفندها ودامهای خود را برای چرا به کوههای ارتیمان میاورند وتا پاییز درهمانجامیمانند ودر جاهایی که ازقبل برای انها در نظرگرفته شده میمانند.چند سال پیش بین مردم ارتیمان وعشایرکرد درگیری سختی به وجود امد به طوری که کار به درگیری مسلحانه کشید وپای نیروی انتظامی به کوههای ارتیمان برای خاتمه دادن به این قائله باز شد تا کشتار بزرگی راه نیافتد به مدت یکی دو هفته کوچک و بزرگ زن ومرد ارتیمان درداخل کوه ماندند تا کوههای ارتیمان که متعلق به انها بود به تاراج نرود که بالاخره با وساطت پلیس وفرمانداری ختم به خیر شد وفعلا تا الان مشکلی به وجود نیامده.چشمه های زیادی در کوههای ارتیمان وجود دارد که ازچشمه پهنه-چشمه تلخه-چشمه گرمه از چشمه های معروف ان هستند. چشمه های زیاد دیگری ازکوههای ارتیمان مثل خاکوه جاری میشود.در این کوهها جاهای دیدنی وتفریحی دیگری وجود دارد مثل زمینهای سلمان-کندو خانه-ابشارزیبای طاقا-پناهگاه خاکوه وجوددارد.پناهگاه خاکوه به همت یکی از کوه نوردان تویسرکان بنا نهاده شد به نام اقای سوری که با توجه به فاصله زیاد شهر تا پناهگاه خاکوه بسیار زیاد بود با همت بلند خود برای راحتی کوه نوردان که به انجا میرسیدند بنا نهاد در داخل ان امکانات لازم زندگی در داخل کوه مثل وسائل گرمایی و پخت وپز اب لوله کشی شده از چشمه تا داخل پناهگاه وجود دارد.روحش شاد که این کار بزرگ را انجام داد....