با توجه به حضور دين زرتشت در ايران باستان، جامعهی ايرانی زمينهی دستيابی بيشتری به توحيد و آموزههای قيام امام حسين(ع) را داشت و اين آمادگی و همچنين شعارها و آرمانهای والای الهی و انسانی اسلام، منجر به پذيرش سريع دين اسلام در ايران شد؛ همچنين با رواج مكتب شيعه در قرن نهم و دهم هجری، زمينههای زيادی برای تعامل فرهنگ قبل از اسلام با علايق مردم و اعتقادات اسلامی برقرار شد به گونهای كه ما خودمان با الگوبرداری از واقعهی عاشورا و با توجه به رسوم ايرانی خويش، آنها را استحاله كرده و اين مراسم را به خودمان اختصاص داديم؛ به همين دليل تعزيه در فرهنگ عزاداری ايرانيان، جايگاهی ويژه به دست آورد.
در ديدگاهی مقايسهای، عناصر مشابه زيادی ميان رسوم ايرانيان باستان مانند سوگ سياوشان و عزاداریهای امروز حسينی وجود دارد كه از آن ميان میتوان به دستهروی نمايشی ـ حركت دستهجمعی افراد عزادار و خواندن اشعاری در ماتم از دست دادن شخص محبوب ـ يا حمل عماری و تابوت او بر دوش افراد عزادار اشاره كرد.
از ديگر عناصر مشابه عزاداری حسينی و مراسم سوگ سياوشان، استفاده از پرچمها و كتلهای سبزرنگ است كه گروه عزادار با خود حمل میكردند؛ زيرا رنگ سبز نماد رويش و زندگی است و همانطور كه امام حسين(ع) و يارانشان به حيات ابدی در دنيای پس از مرگ دست میيابند، سوگنشينان سياوش نيز به باور زندگی جاويد برای او رسيده بودند؛ زيرا او را مظهر پاكی و وارستگی میدانستند.
رسم ايران باستان در مرثيهسرايی آنقدر مهم بود كه اگر كسی در ميدان جنگ كشته میشد، در همان جا برای او مرثيهسرايی و مويه میكردند و از شدت غم بر سر، صورت و سينهی خود میزدند؛ بنابراين مرثيهسرايی در ميان ايرانيان به زمان قبل از اسلام بازمیگردد و مخصوص عزارداری حسينی نيست. البته اين شيوه درميان هندوها نيز وجود دارد كه ريشههای مشترك شرقی با ايرانيان دارند اما اين سنت تا حد زيادی متأثر از اعتقادات مكاتب مختلف به مرگ است
ماه محرم
همه ايران سياهپوش مي شود، زرتشتيان استان يزد، مركز استقرار زرتشتي هاي
ايران، در اين روزها مانند ديگر هموطنانشان عزا دارند.
«مهرشاد بزرگی»
از اقليت زرتشتيان ايران مقيم يزد، مي فرمايد : «هر ساله با شروع محرم
بسياري از زرتشتيان يزد همپاي مسلمانان به عزاداري مي پردازند. شيوه
عزاداري زرتشتيان با شيعيان كمي متفاوت است. آنها در آيين خود پوشيدن لباس
سفيد را مقدس مي دانند. زنان و مردان سپيد پوش زرتشتي با حضور در آتشكده
گردهم مي آيند و براي امام حسين و يارانش به سوگواري مي پردازند .آنها امام
حسين را داماد ايرانيها مي دانند، چون پس از جنگ اعراب و ايران در اواخر
دوره ساساني شاهدخت شهربانو به همسري فرزند علي(ع) در آمد آنها به داشتن
داماد شجاعي چون امام حسين افتخار مي كنند».
در مراسم زرتشتيان غذاهاي
زيادي طبخ مي شود و مانند هموطنان مسلمانشان نذري مي دهند، زرتشتيان با
خواندن دعا و طلب ادامه راه آزادگان دنيا، مراسم خود را برگزار مي كنند .هر
ساله زرتشتيان زيادي از شهر هاي بافق، ميبد، تفت، مهريز و بهاباد به مركز
استان شهر يزد، مي آيند تا در عزاداري امام حسين شركت كنند.
