امام حسین و عاشورا از نگاه اندیشمندان خارجی
اگر منظور امام حسین (ع) جنگ در راه خواسته های دنیایی بود ، من نمی فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند ؟ پس عقل چنین حکم می نماید که او فقط به خاطر اسلام ، فداکاری خویش را انجام داد.
Tazeh.net: تأثيرى كه حادثه كربلا و قيام حسين بن على«ع»بر انديشه مردم
جهان،حتى غير مسلمانان داشته،بسيار است.عظمت قيام و اوج فداكارى و ويژگيهاى
ديگر امام و يارانش سبب شده كه اظهار نظرهاى بسيارى درباره اين نهضت و
حماسه آفرينان عاشورا داشته باشند.نقل سخنان همه آن كسان كتاب قطورى
مىشود.بويژه كه برخى از نويسندگان غير مسلمان مستقلا كتاب درباره اين
حادثه نوشتهاند .در اينجا تنها تعدادى اندك از اين نظرها(از مسلمانان و
غير مسلمانان)آورده مىشود:.
چارلز دیکنز ( نویسنده معروف انگلیسی): "اگر
منظور امام حسین (ع) جنگ در راه خواسته های دنیایی بود ، من نمی فهمم چرا
خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند ؟ پس عقل چنین حکم می نماید که
او فقط به خاطر اسلام ، فداکاری خویش را انجام داد .
توماس ماساریک:
«گرچه کشیشان ما هم از ذکر مصایب حضرت مسیح مردم را متأثر می سازند، ولی
آن شور و هیجانی که در پیروان حسین علیه السلام یافت می شود، در پیروان
مسیح یافت نخواهد شد و گویا سبب این باشد که مصایب مسیح در برابر مصایب
حسین علیه السلام مانند پر کاهی است در مقابل کوهی عظیم».
ماهاتما گاندی (رهبر بزرگ انقلاب هندوستان) :
«من برای هند چیز تازهای نیاوردم؛ فقط نتیجهای را که از مطالعات و
تحقیقهایم درباره تاریخ زندگی قهرمانان کربلا به دست آورده بودم، ارمغان
ملت هند کردم. اگر بخواهیم هند را نجات دهیم واجب است همان راهی را
بپیماییم که حسین بن علی علیهالسلام پیمود."
سایکس(شرق شناس انگلیسى): "حقیقتا
آن شجاعت و دلاورى که این عده قلیل از خود بروز دادند ، به درجه اى بوده
است که در تمام این قرون متمادى هر کسى که آن را شنید ، بى اختیار زبان به
تحسین و آفرین گشود. این یک مشت مردم دلیر غیرتمند ، مانند مدافعان ترموپیل
، نامى بلند غیر قابل زوال براى خود تا ابد باقى گذاشتند."
جستيس آ.راسل(شاعر انگليسي) :
"آنها دهان مبارك امام را باچوبهاي خود نواختند.اي پيكري كه زير سم اسبان
لگدكوب شدي! تو همان بدني بودي كه بينندگان را مسحور مي ساختي. خوني كه از
رگهاي مباركت ريخته و خشك شده، معجوني آسماني است كه تاكنون هيچ سم اسبي با
چنين رنگ الهي رنگ نشده است. اي زمين برهنه و باير كربلا كه در روي تو نه
علفي است و نه چمني! براي ابد آهنگ حزن و آه بر تو پوشيده باد چون كه در
سرزمين تو بدن پاره پاره مقدس پسر فاطمه افتاده است آن كه روح خويش را به
خداوند تقديم نمود."
جرجي زيدان: "منظره
سر بريده حسين (ع) همه را متاثر و محزون ساخت... وقتي چشمان يزيد به سر
بريده افتاد، سر تا پا بلرزيد و دانست چه عمل فجيعي مرتكب شده است."
فردریک جِمس:
«درس امام حسین و هر قهرمان شهید دیگری این است که در دنیا اصول ابدی
عدالت و ترحّم و محبّت وجود دارد که تغییر ناپذیرند و همچنین میرساندکه
هرگاه انسان برای حفظ این صفات مقاومت کند و در راه بقای آن پافشاری نماید
آن اصول همیشه در دنیا باقی و پایدار خواهد ماند" بولس سلامه(شاعر مسيحي) :
"شبهايي كه بيدار بودم و با درد و رنج مي گذراندم و افكار و تخيلاتم مرا
به ياد گذشتگان مي كشاند و در تاريخ گذشته دو شهيد بزرگ امام علي (ع) و سپس
امام حسين (ع) سير مي كردم، يك بار براي مدتي طولاني به جهت علاقه اي كه
به آن دو بزرگوار داشتم گريستم و سپس شعر علي و حسين را سرودم."
جرج جرداق(ادیب و دانشمند مسیحی لبنان) :
"وقتی یزید مردم را به قتل امام حسین و خونریزی تشویق می کرد، آنها می
گفتند: چه مبلغی به ما می دهی؟ اما یاری کنندگان حسین به او گفتند: ما با
تو هستیم و اگر هفتاد بار کشته شویم، باز می خواهیم در رکابت جنگ کنیم و
کشته شویم."\در يزيد همه صفات زشت و ننگين و رياست طلبي و سودجويي و
خونريزي و بي ارادگي وجود داشت. و در طرف مقابل يعني فرزندان علي (ع) همه
صفات عالي و ستوده انساني، از قبيل خلق كريم و شجاعت و آزادگي و شهادت، به
كمال معنا وجود داشت."
توماس كارْلايْل (فيلسوف و مورخ انگليسي)
: "بهترين درسي كه از تراژدي كربلا مي گيريم، اين است كه حسين(ع) و يارانش
ايمان استوار به خدا داشتند. آنها با عمل خود روشن كردند كه تفوّق عددي در
جايي كه حق با باطل روبرو مي شود اهمیّتی ندارد. و پيروزي حسين(ع) با وجود
اقلّيتي كه داشت، باعث شگفتي من است"
ادوارد براوْن (مستشرق معروف انگلیسی):
"آیا قلبی پیدا می شود که وقتی درباره کربلا سخن می شنود ، آغشته با حزن و
الم نگردد ؟ حتی غیر مسلمانان نیز نمی توانند پاکی روحی را که در این جنگ
اسلامی در تحت لوای آن انجام گرفت انکار کنند "
گيبون (مورخ انگليسي) :
"با آنكه مدّتي از واقعه گربلا گذسته و ما هم با صاحب واقعه هم وطن
نيستيم، مع ذلك مشقّات و مشكلاتي كه حضرت حسين(ع) تحمّل كرده، احساسات
سنگين دل ترين خواننده را برمي انگيزد، چندانكه يك نوع عطوفت و مهرباني
نسبت به آن حضرت در خود مي يابد."
ماربین (محقق آلمانی)
: « هدف و آرمان حسین جلوگیری از ستم بود و این همه قوّت قلب و از
خودگذشتگی را در راه مقصود عالی خویش خرج کرده است. حتی درآخرین دقایق
زندگی طفل شیرخوار خود را قربانی حقّ و حقیقت نمود و با این عمل فلاسفه و
بزرگان عالم را متحیّر ساخت. حسين تنها كسي است كه در ۱۴قرن پيش در برابر
حكومت جور و ظلم قد علم كرد.او اول شخص سياستمداري بود كه تا به امروز
احدي چنين سياست موثري را اختيار ننموده است. حسين شعار هميشگي را سر مي
داد كه من در راه حق و حقيقت كشته مي شوم ولي دست به ناحق نمي دهم... اين
سرباز رشيد عالم اسلام به مردم دنيا نشان داد كه ظلم و بيداد و ستمگري
پايدار نيست و بناي ستم هر چه ظاهراً عظيم و استوار باشد، در برابر حقّ و
حقيقت چون پركاهي بر باد خواهد رفت.حسين (ع) ديد حركات بني اميه كه سلطنت
مطلقه داشتند و دستورات اسلام را پايمال مي كردند نزديك است پايه هاي
استوار و مستحكم اسلام را در هم بريزد و اگر بيش از اين مسامحه كند، نام و
نشاني از اسلام و مسلمين باقي نخواهد ماند، لذا تصميم گرفت تا در برابر
حكومت ظلم و جور بايستد..." ماربين مي افزايد: حسين (ع) با قرباني كردن
عزيزترين افراد خود و با اثبات مظلوميت و حقانيت خود، درس فداكاري و
جانبازي به جهانيان آموخت و نام اسلاميان را در تاريخ ثبت و در عالم
بلندآوازه ساخت. اگرچنين حادثه جانگدازي پديد نيامده بود ، قطعا اسلام و
اسلاميان محو و نابود مي گرديدند
واشنگتن ایرونیک(تاریخ نگار امریکایی)
: "برای امام حسین علیهالسلام ممکن بود که زندگی خود را با تسلیم شدن در
برابر اراده یزید نجات بخشد، لیکن مسئولیّت پیشوایی اسلام اجازه نمیداد که
او یزید را به عنوان خلیفه بشناسد. او به منظور رها ساختن اسلام از چنگال
بنیامیه به سرعت خود را برای قبول هر ناراحتی و فشاری آماده ساخت. در زیر
آفتاب سوزان سرزمین خشک و در روی ریگهای تفدیده عراق روح حسین فناناپذیر
است. ای پهلوان و ای نمونه شجاعت ای شهسوار من؛ ای حسین...كشته شدن حسين
(ع) سرگذشتي است كه به علت ناگواري و هولناكي آن واقعه، دوست ندارم سخن را
در موردش طولاني كنم زيرا در اسلام كاري زشت تر از آن به وقوع نپيوسته
است.اگر چه كشته شدن اميرمومنان (ع) مصيبت بسيار بزرگي به شمار مي آمد،
ليكن سرگذشت حسين (ع) كشتار فجيع و مثله كردن و اسارت را دربرداشت كه از
شنيدن آن بدن انسان به لرزه مي افتد زيرا كه از مشهورترين مصيبت هاست"
بروکلمان کارل(شرق شناس و پژوهشگر آلمانی) : "شهادت حسین علاوه بر نتایج و اثرات سیاسی، موجب تحکیم و اشاعه مذهب شیعه گردید و این مذهب، مرکز و مظهر تمایلات ضد غرب شد."
عباس محمود عقاد(ادیب و نویسنده مصری)
: "جنبش حسین، یکی از بی نظیرترین جنبش های تاریخی است که تا کنون در
زمینه دعوت های دینی یا نهضت های سیاسی پایدار گشته است...دولت اموی پس از
این جنبش، به قدر عمر یک انسان طبیعی دوام نیاورد و از شهادت حسین تا
انقراض آنان بیش از شصت و اندی سال نگذشت."
آنتوان بارا(ادیب مسیحی سوری)
: "من در مورد زندگی و حرکت حسین بیشتر به بعد انقلابی شخصیت ایشان شیفته
شده ام. آن حضرت در مرام نامه قیام خود اعلام می کند: من از روی هوس بازی و
خوشگذرانی و برای افساد و ستمگری قیام نکرده ام؛ بلکه قیام من برای اصلاح
در امت جدم و برای امر به معروف و نهی از منکر و حرکت بر اساس سیره جد و
پدرم است. این روح انقلابی می تواند کار معجزا آسا بکند اگر هر انسانی در
هر زمان و مکان از آن برخوردار باشد و ... بعد دیگر شخصیت امام حسین که مرا
شیفته خود کرده، تواضع ایشان در کنار روح انقلابی است. این دو خصیصه نمی
تواند در یک شخص جمع شود. تواضع از صفات و ویژگی های برگزیدگان خداست. او
در عین احساس عزت و آزادگی و سرافرازی در برابر دشمنان، تواضع خاص خود
رادارد. این بعد عظیمی است که از ویژگی امام بشمار می رود. اگر حسین از آن
ما بود ، در هر سرزمینی برای او بیرقی برمی افراشتیم و در هر روستایی برای
او منبری بر پا می نمودیم و مردم را با نام حسین (ع) به مسیحیت فرا می
خواندیم "
نيكِلْسون (شرق شناس معروف)
: بني اميّه، سركش و مستبد بودند، قوانين اسلامي را ناديده انگاشتند و
مسلمين را خوار نمودند ... و چون تاريخ را بررسي كنيم، گويد: دين بر ضدّ
فرمانفرمايي تشريفاتي قيام كرد و حكومت ديني در مقابل امپراطوري ايستادگي
نمود. بنابراين، تاريخ از روي انصاف حكم مي كند كه خون حسين(ع) به گردن بني
اميّه است. حادثه كربلا مايه پشيماني و تاسف امويان شد، زيرا اين واقعه
شيعيان را متحد كرد و براي انتقام خون حسين (ع) هم صدا شدند."
دروویل
در سفرنامه خود می نویسد: «سرگذشت غم انگیز امام حسین علیه السلام و
یارانش اذهان نیمی از جهان اسلام را به خود مشغول داشته است. گذشت قرن های
بسیار که هرکدام فاجعه ها و غم های خود را به همراه دارد این داغ را بی اثر
نکرده است و احساسی را که یادآوری آن واقعه برمی انگیزد تخفیف نداده
است.... حتی دشمنان حسین علیه السلام با دیدن مقاومت بردبارانه او و از
خودگذشتگی یارانش... به رحم آمدند. وقایع ثبت شده روز هولناک دهم محرم چنان
از عواطف پاک انسانی سرشار است که مردم را تکان می دهد و تأثر آنها را از
نسلی به نسلی دیگر منتقل می کند».
"نيبلت"
نيز در ترسيم شب عاشورا چنين مي نويسد: "آن شب، هنگامي كه آتش اردوها در
اطراف او در بيابان شعله مي زد، امام پيروانش را جمع كرد و در يك سخنراني
طولاني فرمود: كساني كه با من بمانند فردا شهيد خواهند شد. سپس عمل بسيار
زيبايي انجام داد كه نشانه آگاهي كامل او از ضعف بشري و قدرت روح فداكاري
وي و علامت قلب رئوف آن بزرگوار بود. به پيروان خود فرمود: هر كس جرات و
قوت ايستادگي و شهادت را در خود نمي بيند در تاريكي به طور ناشناس و بدون
خجالت برود. صبح روز عاشورا كه ابرهاي ارغواني در آسمان شرق جمع مي شد،
۷۲نفر با ايمان دور امام را گرفتند و همگي آماده مرگ و شهادت بودند.
فراياستارك(نويسنده انگليسي)، از جمله انديشمنداني است كه پيرامون واقعه عاشورا در كتاب معروف خود "صور بغدادي" فصل كوچكي را به اين مساله اختصاص داده است. او همچنين در فصلي مستقل و به طور مفصل درباره "نجف اشرف" در همان كتاب مي گويد: "و درمسافتي نه چندان طولاني از اين بقعه، فرزندش حسين(ع) در طرف باديه رسيد. او اسبش را حركت و جولان داد تا در سرزمين كربلا فرود آمد و در همان مكان خيمه زد. در حالي كه دشمنانش او را احاطه كرده و راههاي آب را بر او مسدود كرده بودند. و هميشه تفصيلات اين وقايع واضح و آشكار تا به امروز در افكار مردم بوده است. واقعه مصيبت بار حسين(ع) بر هر موجودي نفوذ كرده تا به حدي كه به ريشه ها رسيده است و اين واقعه از جمله قصه هاي نادري است كه انسان با خواندن آن نمي تواند جلوي گريه خود را بگيرد."